घरी घटस्थापना कशी करावी

लागणारं साहित्य

मातीचं भांडं किंवा रुंद ताटली, स्वच्छ माती, जव, तांब्याचा/पितळेचा कलश, स्वच्छ पाणी, नारळ, आंब्याची पानं, लाल किंवा पिवळा धागा, हळद-कुंकू, फुलं, दिवा आणि तेल किंवा तूप.

यातलं काहीच महाग नाही आणि बहुतेक घरात असतंच. नीट विकत घ्यायचं ते म्हणजे जव — जुनं बी उगवत नाही, आणि नवमीला रिकामी ताटली बघायला बरं वाटत नाही.

जवाची काळजी

रोज थोडंच पाणी. जास्त पाण्याने बी कुजतं आणि काहीच उगवत नाही.

कडक उन्हात ठेवू नका. अंकुर फिकट सोनेरी-हिरवे येतात, तेच बरोबर आहे — ते सावलीत वाढतात.

नऊ दिवस, क्रमाने

प्रत्येक रात्र देवीच्या एका रूपाची — पहिली शैलपुत्री ते नववी सिद्धिदात्री, आठवीला दुर्गाष्टमी आणि नवमीला हवन.

अनेक घरांत रोजचा एक रंगही पाळला जातो. हा क्रम दरवर्षी बदलतो, कारण तो तिथी कोणत्या वारी येते यावर ठरतो — त्यामुळे यंदाची यादी मागच्या वर्षीची न वापरता पंचांगातून घ्या.

नेहमीचे प्रश्न

फ्लॅटमध्ये घटस्थापना करता येते का?

हो. स्वच्छ कोपरा, एक चौरंग किंवा कापड, आणि दिवा सुरक्षित ठेवता येईल अशी जागा एवढंच लागतं. मोठ्या जागेची गरज नाही.

जव उगवले नाहीत तर?

बहुतेक वेळा जुनं बी किंवा जास्त पाणी. हा अपशकुन मानला जात नाही — पुढच्या वर्षी नवीन बी घ्या आणि पाणी कमी घाला.

दिवा खरंच नऊ दिवस तेवत ठेवावा लागतो का?

घराघरांत वेगळं. जिथे अखंड दीपाची पद्धत आहे तिथे तो सतत तेवत ठेवतात; जिथे नाही तिथे प्रत्येक आरतीला दिवा लावतात. दोन्ही रूढ आहे.

नेमकी वेळ कोणती?

नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी, आणि मुहूर्त दरवर्षी व ठिकाणानुसार बदलतो. पंचांग बघा किंवा घरच्या गुरुजींना विचारा — इथे वेळ मुद्दाम दिलेली नाही.